گزارش افتتاح نمایشگاه تصویرگری اشعار محمدرضا شفیعی کدکنی
۱۹ مهر ۱۴۰۵نمایشگاه آثار راه‌یافته به جایزه تصویرگری «اگر می‌شد صدا را دید» با موضوع تصویرگری شعرهای محمدرضا شفیعی کدکنی، جمعه ۱۷ مهرماه، در خانه طهران افتتاح شد.
این هنرمند، چالش‌های داوری آثار را این‌گونه برشمرد: ۵۱۰ هنرمند در این رویداد شرکت کردند و ناگزیر به انتخاب ۷۰ هنرمند بودیم که حقیقتا خیلی دشوار بود چون باید ۱/۸ از این تعداد را برای نمایشگاه نهایی انتخاب می‌کردیم. نگاه‌های متفاوتی که داوران داشتند، بخش دیگر این چالش بود. من که در فرآیند داوری‌ها حضور داشتم، برخلاف دیگر رویدادها که دنبال همسوئی و هم‌نگاهی هستند، به دنبال این تفاوت نگاه بودم تا بتواند قدری چالش ایجاد کند و از نظر من، این چالش موفقیت‌آمیز بود. وقتی آثار را ببینید، شاید شاهد طیف متفاوتی از آثار، از نظر شیوه بیان و رفتار حرفه‌ای باشید اما آثار منتخب به جان مایه‌ای که در اشعار استاد محمدرضا شفیعی کدکنی است تا حدود زیادی نزدیک شده‌اند. در نهایت با جمع همه معیارها، به ۷۰ اثر نرسیدیم و ۶۳ اثر پذیرفته شد که یکی از آثار به شکل مشارکتی بین دو هنرمند پدید آمده است. در کنار آثار بخش مسابقه ۹ هنرمند میهمان هم داریم.
کمال طباطبایی در مورد آثار رد شده گفت: دوستانی که آثارشان رد شده، حذف آن آثار لزوماً به‌معنی کیفیت پایین آن‌ها نیست. معیارهای ما بسیار زیاد و پیچیده بود. در میان کارهای که به نمایشگاه وارد نشد، کارهایی هست که در حالت عادی بسیار هم زیبا و عالی به‌شمار می‌روند اما متقاعد نشدیم که با موضوع نمایشگاه و شعر انتخاب شده، همخوانی داشته باشند. چند کار هم به دلیل شائبه شباهت زیاد به آثار دیگران حذف شد. ما در چنین مواردی خیلی امکان راستی‌آزمایی یا گفت‌وگو با هنرمند را نداریم و ناچاریم حد سخت‌گیری را بالا ببریم. به‌هر حال هر داوری یک گروه برنده دارد اما آن‌ها که در این نمایشگاه نیستند را بازنده نمی‌دانیم و در همه موارد طبق مقررات فراخوان پیش رفته‌ایم. در هیچ رویدادی نمی‌توان همه را راضی نگه داشت و درنهایت امیدواریم نتیجه کار برای مخاطبان مفید و لذت‌بخش باشد.
کیانوش غریب‌پور، مشاور، برنامه‌ریز و مدیرهنری رویداد درباره چالش‌های برگزاری جایزه تصویرگری «اگر می‌شد صدا را دید» گفت: سال‌ها بود ثبت‌نام و تحویل حضوری آثار در رویدادهای شبیه به این، جای خود را به ارتباط آنلاین و استفاده از ابزارهای الکترونیک داده بود. اما به دلیل اینکه هر لحظه ممکن بود اینترنت قطع بشود و در خاموشی فرو برویم، این راه را مطمئن‌تر دیدیم. به هرحال می‌دانیم وقتی هنرمندی سختی تحویل حضوری اثر را می‌پذیرد در صورت رد شدن اثر، رنج بیش‌تری از ارسال مجازی فایل می‌برد. اما فراخوان این جایزه، حاصل همه تجربه‌های رویدادهای قبلی است و با دقت و ریزبینی فراوان تنظیم شده و در آن به همه جزئیات و احتمال‌های ممکن توجه شده است. فراخوان یک سند حقوقی و قرارداد عام دارد و وقتی شرکت‌کننده آن را امضا می‌‌کند و اثرش را تحویل می‌دهد فرض ما بر این است که همه بخش‌های آن را با دقت خوانده است، از جمله موضوع و سقف پذیرش آثار. از اول گفته بودیم که پذیرش بیش از ۷۰ اثر امکان‌پذیر نیست چون قرار بود به همه کارهای راه‌یافته، حق خرید اثر پرداخت شود و ضمناً داوری را به درجه سخت برساند تا سطح رویداد بالا برود.
او، تصویرگری برای شعر برای مخاطبان غیر از کودکان را موضوع پر چالشی دانست. غریب‌پور گفت من عمداً از کلمه بزرگسال خیلی استفاده نمی‌کنم چون کلمه مناسبی در برابر گروه سنی کودک نیست. ترجیح می‌دهم از «همگان» استفاده کنم که طیف بزرگ‌تری را دربر بگیرد.چون زبان پیچیده می‌شود و پر از تعبیرهای پر چالش و استعاره است. بسیار تصویرگران و نقاشان مشهوری را می‌توان شمرد که به پوسته و ظاهر کلمات شعر پرداخته‌اند و نتوانسته‌اند به عمق مفاهمی شعر بروند. اینکه منظور شاعر از فلان کلمه یا اصطلاح چیست، چقدر رمز است و چقدر واقعاً اشاره‌ای عادی، برای ما قطعیت ندارد ولی حدس ما این است که در شعر کلاسیک، بخش مهمی از اشارات، زبان مخفی عرفان بوده است که قابل تصویرگری نیست. از اینرو تصویرگری برای شعر، امر پیچیده‌ای است.
در ادامه، نمایشگاه را ماهنی تذهیبی تصویرگر شناخته شده افتتاح کرد تا نماینده‌ای از نسل امروز تصویرگری و با یاد بزرگان این حرفه، آغازگر کار نمایشگاه «اگر می‌شد صدا را دید» باشد.
این رویداد را «سازمان زیباسازی شهر تهران» و «خانه طهران» به‌عنوان یکی از موزه‌های این سازمان، موزه هنرهای معاصر تهران و خانه هنرمندان ایران همراهی کرده‌اند.
این نمایشگاه تا ۱۵ آبان، روز تصویرگری، ادامه خواهد داشت. همچنین مراسم اعلام برگزیدگان و اعطای جایزه‌ها، سی‌ام مهر در خانه هنرمندان برگزار خواهد شد.
هنرمندان میهمان این نمایشگاه عبارتند از:
محمدعلی بنی‌اسدی، پژمان رحیمی‌زاده، احسان عبداللهی، نرگس محمدی، عطیه مرکزی، عاطفه ملکی‌جو، مانلی منوچهری، نجلا مهدوی اشرف، محبوبه یزدانی
هنرمندان بخش مسابقه این رویداد که اثرشان در «خانه طهران» به نمایش درآمده، عبارتند از:
فاطمه سادات ارزه‌گر، آذر اسدی‌راد، لاله اصلانی، مائده اکبری، نسرین الیاسی، زهرا آذریان، لیلا بدرعظیمی، نرگس برومند یکتا، هانیه بهمنی، آمنه پورخلیل، زهرا تقی‌زاده، سعیده جعفری، عبداله حاجیوند، عسل حاذقی، سپیده حسن‌زاده، راهله حسن‌زاده، فاطمه حکیمی، هستی خانی، مهشید دارابی، ناهید ذاکری، مجید ذاکری یونسی، معصومه ذبیحی شش‌پلی، فهیمه ذوالفقاری، هما رستمی شاهواری، مهرناز رشنو، زهره زارع، طاهره زحمتکش، مژگان سعیدیان اصل، مرضیه سوهانی، مریم‌سادات سیادت، سمائه شریفی، عاطفه شفیعی‌راد، سپیده شهبازی‌فرد، سیما صاحبی، غزاله صرافیان قزوینی‌پور،، سیده‌نسیم صلاحی، حسن عامه‌کن، گلنوش عطار، سعیده عظیمی، روزبه فتاحی، عاطفه فتوحی، نرگس فداکار، میثم فراهانی، الهه فرمانیان، الهام کریمی، هدی کریمی، سحر کریمیان شیرازی، نگار کلانتری‌پور، شبنم لهراسبی، فرزانه محسنی، زهرا محمدنژاد، مرضیه مستأجران، ساناز معرفت‌خدایی، امین منتظری، فریبا منوچهری گلجو، فاطمه‌سادات میرعبدالهی، سحر سادات میرحسینی، نیکو ناصرزاده، آزاده نظام‌دوست، پروانه نعمتی، سنا نوبخت، الناز نیک‌نام، نیلوفر وجدانی و لادن هندی.
خانه موزه طهران، در خیابان لاله‌زار جنوبی کوچه اتحادیه واقع شده است. نمایشگاه به‌جز شنبه‌ها از ساعت ۹ صبح تا ۸ شب برای بازدید عمومی، باز است.
عکس: مرجان جدی
