نشست راه تصویرگری «تصویرسازی دیجیتال؛ از ایده تا تصویر؛ روایت یک راه خلاقانه»
۲۰ آبان ۱۴۰۵خلاقیت و امضای شخصی یا محدودیتهای بازار؟
تصویرگر تا کجا باید به سبک و امضای شخصی خود وفادار بماند و از کجا باید با خواست و سلیقه کارفرما همراه شود؟ آیا در دنیای تبلیغات، خلاقیت هنری میتواند از ملاحظات تجاری فاصله بگیرد؟ این پرسشها محور گفتوگوهای دومین نشست «راه تصویرگری» بود؛ نشستی که در آن سه تصویرگر از تجربههای خود در مسیر تبدیل ایده به تصویر و چالشهای کار در فضای دیجیتال و تبلیغات گفتند.
به گزارش روابط عمومی انجمن تصویرگران ایران، عصر دیروز، 18 آبان ماه دومین نشست «راه تصویرگری» با عنوان «تصویرسازی دیجیتال؛ از ایده تا تصویر؛ روایت یک راه خلاقانه»، همزمان با هفته تصویرگری ۱۴۰۵، در سالن استاد شهناز خانه هنرمندان ایران و با حضور کیمیا برهمت، آرین خانی و مهران ایرانلو برگزار شد. مدیریت این نشست را محمد اسماعیلیان برعهده داشت.
اسماعیلیان در ابتدا، این پرسش را مطرح کرد که روند شکلگیری یک پروژه سفارشی، از نخستین تماس سفارشدهنده تا مراحل ایدهپردازی و خلق تصویر نهایی، چگونه پیش میرود؟ مهران ایرانلو در پاسخ به این پرسش گفت: سفارشدهنده میتواند از راههای مختلفی مانند ایمیل، لینکدین، اینستاگرام یا هر بستر دیگری که در آن فعالیت میکنید، با شما ارتباط برقرار کند. حالا اگر شما و سفارشدهنده یا مدیر پروژه به توافق برسید، قراردادی میان دو طرف بسته میشود و داستانی در اختیارتان قرار میگیرد یا درباره خلق یک کاراکتر با شما گفتوگو میشود. شما باید بدانید چگونه به ایدهای که در ذهن سفارشدهنده یا مدیر پروژه شکل گرفته، نزدیک شوید.
این تصویرساز، انعطافپذیری را لازمه کار در زمینه تبلیغات و برندینگ دانست و افزود: گاهی با مهارت و اعتمادبهنفس بالا وارد یک پروژه تبلیغاتی یا کاری میشوید؛ زیرا هم از نظر تکنیکی و هم از نظر تجربه کاری، توانمندیهای لازم را دارید. البته خود من، پس از هشت سال فعالیت حرفهای، هنوز هم استرسهای خاص خودم را دارم؛ چون هر بار با سلیقهای جدید روبهرو میشوم. به هر حال، سفارشدهنده به شما اعتماد کرده و شما باید این انعطافپذیری و توانایی را داشته باشید که به سلیقه او نزدیک شوید و رضایتش را جلب کنید.
ایدانلو به روند کار خود از ایده تا خلق تصویر اشاره و بیان کرد: من در مرحله نخست، بر اساس داستانی که در اختیارم قرار گرفته، مجموعهای از طرحهای اولیه را آماده و بازخوردها و واکنشها را دریافت میکنم. ممکن است کارم چندین بار به ویرایش نیاز داشته باشد، اما نباید اعتمادبهنفسم را از دست بدهم. بهتدریج، هم من با خواست سفارشدهنده، هم او با سلیقه من آشنا میشود.
آرین خانی هم به بیان تجربیات خود و مراحلی که برای رسیدن به یک کارآکتر پشت سر میگذارد پرداخت. او به تفاوتهای میان تصویرگری کتاب و تصویرگری در حوزه تبلیغات و برندینگ اشاره و بیان کرد: من برای کانون پرورش فکری، انتشارات افق و چند ناشر دیگر در حوزه کودک و نوجوان کار کردهام و با تصویرگری کتاب آشنا هستم. اما در زمینه تبلیغات، نه با یک فرد که با یک گروه روبهرو هستیم و خودمان، مدیر یک دپارتمان هستیم؛ بنابراین باید مهارت کار گروهی را داشته باشیم.
به گفته این تصویرگر، برخی پروژهها ماهیتی شخصی دارند و تمام مراحلشان بهصورت فردی پیش میرود. اما بعضی دیگر، جنبه شخصی ندارند. پس ما در ابتدا باید مشخص کنیم با چه رسانه یا مدیایی سروکار داریم و مخاطبان ما چه کسانی هستند؟ برای مثال، برند ایرانسل گروه سنی نوجوان را هدف قرار میدهد؛ همراه اول با مخاطبانی با ویژگیهای متفاوت که رسمی هستند و کت و شلوار به تن میکنند در ارتباط است و رایتل حد میانه را در نظر میگیرد. بنابراین، در وهله نخست باید با سفارشدهنده ارتباط برقرار کنیم و جلسه حضوری بگذاریم تا جامعه هدف را بشناسیم و ایدههایمان را با یکدیگر در میان بگذاریم.
تصویرگران باید گوش دادن فعال را تمرین کنند
کیمیا برهمت هم شناخت مخاطب و پیامی که قرار است به او منتقل شود را ضروری دانست و افزود: گاهی اوقات، خودمان هم نمیدانیم چه میخواهیم و باید چه کاری انجام دهیم. ممکن است شناخت دقیقی از مخاطب نداشته باشیم یا ندانیم قرار است چه چیزی را در اختیار او قرار دهیم. به همین دلیل، ما تصویرسازان باید پرسشگران خوبی باشیم و مهارت گوش دادن فعال را در خود تقویت کنیم. من همیشه سه اصل را مدنظر قرار میدهم: کارفرما و برند او، مخاطب و پیامی که قرار است به مخاطب منتقل شود.
این تصویرساز فعال در زمینه تبلیغات، گفتههای خود را اینگونه ادامه داد: بسیاری از افراد اصرار دارند که در تصویرسازی، دستخط و سبک شخصی خود را داشته باشند؛ اما برای من، چنین رویکردی، کمتر مطرح بوده و در کل، هیچوقت دوست نداشتهام که به سبک مشخص و ثابتی محدود بمانم. دوست دارم تجربه و کشف کنم و با آدمهای مختلف و افرادی با سلیقههای متفاوت همکاری داشته باشم. برای من، مخاطب و پیامی که قرار است به او منتقل شود، اهمیت زیادی دارد.
به گفته برهمت، آنچه بیش از هر چیز ضروری به نظر میرسد، نزدیک شدن به ایده و سلیقه کارفرماست. برخی کارفرمایان استراتژی مشخصی دارند و با تکیه بر آن، دست تصویرگر را برای خلاقیت و اجرای ایدههایش میبندند. برای مثال، اگر استراتژی یک برند بر این اساس باشد که «من محتاطم و ریسکپذیر نیستم»، تصویرگران باید این اصل را بپذیرند و در چارچوب آن کار کنند. گاهی بهترین ایدهها را در ذهن دارند، اما همه آنها در نهایت قربانی ملاحظات فروش میشوند. بنابراین، تصویرگر باید هم جسارت داشته باشد و هم بتواند در مواقعی از ایدههای شخصی خود چشمپوشی کند.
تعداد ویرایشها باید در قراداد ذکر شود
در ادامه نشست، محمد اسماعیلیان مطرح کرد: به هر حال، ممکن است در حوزه تبلیغات، پروژهای را بپذیرید که پیش از آن، تجربه انجامش را نداشتهاید. همکاری با کارفرماها یا مدیران هنریای که بهخوبی میدانند چه میخواهند، اتفاق بسیار خوبی است. در چنین شرایطی، کار را پیش میبرید و از طریق آزمونوخطا به نتیجه میرسید. اما همکاری با افرادی که هنوز تجربه و شناخت کافی ندارند، دشوار است و چالشهای خاص خود را دارد.
او همچنین این پرسش را مطرح کرد: اگر تعداد دفعاتی که از شما درخواست میشود اثرتان را ویرایش کنید، بیش از حد معمول باشد، چه میکنید؟ مهران ایرانلو در پاسخ به این پرسش گفت: به نظرم میتوان تمام این موارد را در قرارداد مشخص کرد. گاهی کارفرما با شما قرارداد میبندد و شما بر اساس آن، به مدت یک ماه، دو ماه یا هر بازه زمانی دیگری در اختیار او و پروژهاش هستید. در چنین شرایطی، باید هر تعداد ویرایش و اصلاح که برای پیشبرد پروژه لازم است را انجام دهید. اما ممکن است در قرارداد قید شده باشد که تعداد دفعات ویرایش به دو یا سه مرحله محدود است و اصلاحات بیش از این، هزینه جداگانهای خواهد داشت. بنابراین، شما میتوانید بر اساس مفاد قرارداد عمل کنید.
کیمیا برهمت و آرین خانی نیز، صحبتهای مهران ایرانلو را تایید کردند.
سبک شخصی در دنیای تبلیغات، معنا ندارد
در بخش دیگری از این نشست، محمد اسماعیلیان این پرسش را مطرح کرد که پیدا کردن سبک شخصی در تصویرگری تا چه اندازه اهمیت دارد؟ مهران ایرانلو در پاسخ گفت: به هر حال، هر تصویرگری سلیقه و نگاه خاص خود را دارد و بهمرور زمان به فرم و بیان بصری ویژه خود دست پیدا میکند. البته شکلگیری این سبک و رسیدن به آن، فرایندی تدریجی است.
آرین خانی نیز در ادامه مطرح کرد که نمیتوان در مدت دو یا سه ماه به سبک شخصی دست پیدا کرد. بسیاری از استادان بزرگ حتی پس از سالها، سبک و سیاق خود را تغییر میدهند. آنچه اهمیت دارد این است که در سالهای نخست فعالیت، تجربههای مختلفی کسب کنید. خود من نقاشی میکردم، تصویرسازی انجام میدادم و گرافیک میخواندم. یک روز از استاد ابوالفضل همتیآهویی پرسیدم: اینکه کارهای مختلفی را تجربه میکنم، اشکالی ندارد؟ او در پاسخ گفت: «فقط تجربه کن و جلو برو. کمکم خط و ربط خودت را پیدا میکنی.»
کیمیا برهمت نیز به گفتههای پیشین خود اشاره و بیان کرد: پیش از این هم گفتم که چندان به دستیابی به سبک شخصی باور ندارم. بهویژه در حوزه برند، رسیدن به یک فرم مشخص لزوماً به کار ما نمیآید. درختی که برای یک بانک طراحی میکنیم، با درختی که برای صنعت پوشاک خلق شده، متفاوت است. حتی جنس لباس هم اهمیت دارد؛ برای مثال، تصویر درختی که برای لباس چرمی طراحی میکنیم با لباس پشمی تفاوت خواهد داشت. بنابراین، باید کارفرما، مخاطب و پیامی را که میخواهیم به او منتقل کنیم، در نظر بگیریم.
به گفته این فعال حوزه تبلیغات و برندینگ، در حوزه بازاریابی، شما دائماً در حال تغییر هستید و نمیتوانید خود را پایبند امضای شخصیتان کنید. البته چون تصویرسازی از ذهن منِ تصویرگر بیرون میآید، خواهناخواه به خودم شباهت دارد. بنابراین نترسید؛ تجربه کنید و مسیر خود را در پیش بگیرید. هرقدر هم از دستخط شخصی خود فاصله بگیرید، به هر حال پس از سالها کار کردن، به فرم و سبک شخصی خود دست پیدا خواهید کرد.
تصویرسازی دیجیتال، نیازمند شناخت کاغذ و رنگ است
پس از آن، محمد اسماعیلیان درباره فضای دیجیتال و تأثیر تجربه و استفاده از مدیومها و رسانههای مختلف بر تصویرگری دیجیتال پرسید. مهران ایرانلو از جمله کسانی بود که بر ضرورت تجربه فضای آنالوگ برای فعالان حوزه دیجیتال تأکید کرد و گفت: کسانی که در فضای دیجیتال کار میکنند، حتماً باید تجربه کار در فضای آنالوگ را داشته باشند؛ وگرنه به جایی نمیرسند. به باور او، تصویرگران باید رنگ و کاغذ را بشناسند.آرین خانی هم به این موضوع اشاره و بیان کرد: کسانی که تصویرسازی دیجیتال را انتخاب میکنند، باید در طراحی مهارت و تسلط کافی داشته باشند.
کیمیا برهمت هم در ادامه توضیح داد: به هر حال، کسانی که در فضای دیجیتال کار میکنند، باید با کار روی کاغذ آشنا باشند. اصلا کار روی کاغذ به ارتباط میان مغز و دست میانجامد و شبیه مراقبه است؛ به این معنی که هرقدر توجه و تمرکز بیشتری داشته باشید، نتیجه بهتری میگیرید. اما فضای دیجیتال تا حدی، فاصله میکند.
اسماعیلیان هم به اهمیت و ضرورت کار روی کاغذ، اشاره و بیان کرد: من مرحله نخست کار را بهصورت دستی و روی کاغذ پیش میبرم و بعد آن را در فضای دیجیتال اجرا میکنم. وقتی روی کاغذ کار میکنم، امکان اصلاح به اندازه فضای دیجیتال وجود ندارد؛ بنابراین همکمالگرایی خود را کنترل میکنم چون امکان تغییرات و ویرایشهای بیشمار وجود ندارد هم دقت بیشتری به خرج میدهم و عمیقتر روی طرحی که قصد اجرای آن را دارم، تمرکز میکنم.
گاه، تفاوت چندانی میان پروژههای کاری و شخصی نیست
در بخش دیگری از دومین نشست راه تصویرگری، بحث به ارتباط میان کارهای شخصی و پروژهای رسید. مهران ایرانلو در اینباره توضیح داد: یک زمان، وقتی کارهای سفارشی به پایان میرسید به پروژههای شخصی خود میپرداختم و بیشتر، سراغ موضوعاتی میرفتم که اطلاعات چندانی دربارهشان نداشتم. برای مثال، شناخت چندانی از زنان نداشتم؛ پس یکی از پروژههای شخصیام را با محوریت زنان شکل دادم. به این ترتیب، در فاصله میان پروژههای کاری، تمرین میکردم و کار شخصی خودم را پیش میبردم. اما حالا تفاوت چندانی میان پروژههای کاری و شخصی من وجود ندارد؛ انگار پروژههای کاری هم به بخشی از برنامههای شخصی تبدیل شدهاند.
ایرانلو، گفتههای خود درباره پروژههای شخصی و کاری را اینگونه ادامه داد: در ابتدا ممکن است احساس کنید در پروژههای سفارشی با سلیقهای متفاوت از خواست و سلیقه خودتان روبهرو هستید. ممکن است، اعتماد به نفستان کاهش پیدا کند. اما بهتدریج یاد میگیرید چگونه آن سلیقه را به بخشی از پروژه شخصی خودتان تبدیل کنید.
هوش مصنوعی؛ تبی که فروکش میکند
در این نشست همچنین درباره هوش مصنوعی و تأثیر آن بر حرفه تصویرگری صحبت شد. کیمیا برهمت در اینباره گفت: بعضی چیزها، تب تندی دارند و خیلی زود از تبوتاب میافتند. بیشک هوش مصنوعی میتواند برخی مشاغل را از میان ببرد یا کمرنگتر کند و مشاغل دیگری را جایگزین آنها سازد؛ اما این تبوتاب فرومینشیند. آنچه اهمیت دارد، اثر منحصربهفرد هر هنرمند است؛ چیزی که هوش مصنوعی نمیتواند بر آن تأثیر بگذارد.
مهران ایرانلو هم با نظر برهمت موافقت کرد و هوش مصنوعی را موجی دانست که تبوتاب آن بهمرور فروکش میکند. به گفته او هوش مصنوعی شبیه غذای کنسروی است؛ چیزی دمدستی که همه از آن استفاده میکنند. من بدون تعصب میگویم که در هوش مصنوعی خلاقیتی ندیدهام.
آرین خانی نیز به این نکته اشاره کرد که حتی در فضای هوش مصنوعی، آثار بسیار تأثیرگذاری که خلق میشوند، حاصل نوعی ایدهپردازی هستند. او گفت: درست است که برخی مشاغل از بین رفتهاند و شمار زیادی از تصویرگران بیکار شدهاند، اما پشت آثار بسیار مهم و تأثیرگذار نیز ایدهپردازی وجود داشته است.
از میان شرکتکنندگان
بخش پایانی نشست به پرسش و پاسخ حاضران اختصاص داشت. یکی از حاضران این پرسش را مطرح کرد: آیا هنرستانهای ایران قابل اعتماد هستند؟ محمد اسماعیلیان در پاسخ گفت: اگر از من بپرسند یکی از حسرتهای زندگیات چیست، میگویم چرا به هنرستان نرفتم و در دوره پیشدانشگاهی بهجای رشته ریاضی، هنر نخواندم. چراکه در آن سنوسال، میتوانستم در محیطی قرار بگیرم که بچههای دیگر هم طراحی میکردند و من نیز زودتر از آنچه اتفاق افتاد، طراحی و نقاشی را آغاز میکردم.
مهران نیز در ادامه بیان کرد: تنها اتفاق خوب هنرستان این است که مجبور نیستید درسهای نامرتبط بخوانید و در محیطی قرار میگیرید که آدمهای دیگری با سلیقه و طرز فکر مشابه شما در آن حضور دارند.
یکی دیگر از حاضران هم پرسید: من میتوانم پروژهای را قبول کنم که شناخت و تجربه چندانی دربارهاش ندارم. آیا میتوانم در حین انجام کار، بیاموزم و تجربه کسب کنم؟ پاسخ اسماعیلیان مثبت بود. آرین خانی هم گفت: یک مثلث را در نظر بگیرید که راس آن، شما هستید. برای مثال عباس کیارستمی، کارگردان بود. اما نقاشی و عکاسی هم میکرد؛ خوب هم مینوشت اما پیش از هر چیز، سینماگر بود.
دومین نشست «راه تصویرگری» با عنوان «تصویرسازی دیجیتال؛ از ایده تا تصویر؛ روایت یک راه خلاقانه»، 18 آبان ماه و همزمان با هفته تصویرگری ۱۴۰۵، در سالن استاد شهناز خانه هنرمندان ایران برگزار شد.
تهیه و تنظیم گزارش: زهره نیلی



